Dual-boot in het kort:
Elk besturingssysteem heeft zo zijn eigen voordelen. Voor Windows XP is dat de ondersteuning voor veel programma's en games en de grote hoeveelheid drivers die beschikbaar zijn. De voordelen van Vista zijn bijvoorbeeld de nieuwe functies als ReadyBoost, SuperFetch, Windows DVD Maker en het uiterlijk van Aero Glass. Maar er zijn nog vrij veel programma's en games, die niet of niet goed werken op Vista, en er zijn ook aardig wat drivers van derden nog niet beschikbaar voor Windows Vista. Het beste zou dus zijn om deze twee besturingssystemen te combineren met elkaar. Het beste van twee werelden: Windows Vista en Windows XP samen op één pc. Dit is mogelijk met een zogenaamd dual-boot systeem. In het woord "dual-boot systeem" zit het woord "boot" van het Engelse werkwoord "to boot" wat in computertaal het opstarten van een pc betekent. En "dual" betekent natuurlijk dat je twee bootmogelijkheden hebt. Een goede Nederlandse vertaling zou dus "tweevoudige opstartconfiguratie" kunn en zijn. In dit geval dus Windows XP en Windows Vista maar een dual-boot systeem kan bijvoorbeeld ook tussen Windows XP en Windows 2000 of tussen Windows XP en een Linux-distributie als Ubuntu. Eerst wordt het principe van dual-boot en de algemene voorbereidingen die getroffen moeten worden uitgelegd en daarna gaan we in op de specifieke situatie van Windows XP en Windows Vista en wordt er uitgelegd hoe je nog tal van zaken kunt aanpassen aan je eigen dual-boot systeem.

Algemene informatie dual-boot systeem en partitioneren:

Als je een dual-boot systeem eenmaal opgezet hebt, kun je bij het opstarten van de pc een keuze maken uit twee geïnstalleerde besturingssystemen. Schakelen tussen de twee besturingssystemen is niet moeilijk, je sluit het besturingssysteem af waar je op dat moment mee bezig bent en je start de pc opnieuw op en dan kies je voor het andere besturingssysteem. En als je een dual-boot systeem met twee Windows-versies hebt, kun je ook heel gemakkelijk gegevens en bestanden van het ene besturingssysteem bekijken, openen en desgewenst kopiëren naar de andere partitie. En met "partitie" komen we gelijk aan bij de voorwaarden voor zo'n dual-boot systeem: je hebt minstens twee verschillende partities nodig. Een partitie is een gedeelte van de harde schijf op de pc. Je kunt de harde schijf vergelijken met een taart en de partities zijn de taartpunten. Je kunt ze zo groot of klein maken als je zelf wilt. Vaak is het sowieso aan te raden meerdere partities te hebben. Eentje voor je Windows- installatie en de ander voor data, zodat als er wat gebeurt met de Windows-partitie je de data nog hebt. Een tweede voorwaarde is dat de partitie waar je een nieuw besturingssysteem op gaat installeren leeg is. Is dit niet het geval dan moet je de gegevens die er op staat veiligstellen en de partitie formatteren. In tegenstelling tot formatteren gaat partitioneren niet zo gemakkelijk binnen Windows. Windows kan bijvoorbeeld niets veranderen aan de systeempartitie (de partitie waarop Windows geïnstalleerd is). Hiervoor moet je een ander programma gebruiken. Om partities te creëren zijn er diverse programma's verkrijgbaar. Sommige gratis en sommige niet. De betaalde programma's zijn vaak gemakkelijker te bedienen en beter geschikt als je geen ervaring hebt met partitioneren. Voorbeelden van dit soort programma's zijn Norton PartitionMagic en Acronis Disk Director Suite.
Als je liever een gratis programma neemt zijn er ook verschillende mogelijkheden. Voorbeelden zijn Ranish Partition Manager en Gparted.

Schijven en partities in Partition Magic

Voor je begint met partitioneren, is het aan te raden Schijfcontrole en Schijfdefragmentatie uit te voeren. Als het partitioneren gedaan is, kunnen we gaan beginnen met het echte werk: het installeren van een tweede besturingssysteem.

Windows Vista naast Windows XP installeren
Zoals gezegd hoeft dit niet Windows Vista te zijn, maar in deze tijd is dit een logische keuze. Er zijn twee verschillende situaties te onderscheiden:

- Windows XP is geïnstalleerd en je wilt daarnaast Windows Vista installeren of
- Windows Vista is geïnstalleerd en je wilt daarnaast Windows XP installeren.

In dit artikel ga ik alleen in op de eerste situatie, de tweede situatie zal behandeld worden in de volgende Nieuwsbrief.
Allereerst moet je er dus voor zorgen, dat je naast de systeempartitie waar Windows XP op geïnstalleerd is, een tweede partitie hebt, die net geformatteerd en dus nog leeg is. De eisen die aan de partitie worden gesteld zijn de volgende: de partitie moet minstens 7 GB groot zijn (liefst meer dan 10 GB) en moet met het bestandssysteem NTFS geformatteerd zijn. Als je van plan bent veel software of games te installeren op de partitie van Vista of veel data op te slaan op de partitie van Vista, dan heb je meer vrije ruimte nodig. Verder heb je nog de dvd voor de installatie van Vista nodig en dan kunnen we gaan beginnen. Om Vista te kunnen installeren moet de pc opstarten van de dvd van Vista in plaats van het opstarten van de harde schijf wat normaal gesproken gebeurt als je de pc aanzet. De pc kent namelijk een zogenaamde "boot sequence", de volgorde van het booten. In deze volgorde staat precies van welk medium de pc als eerste, als tweede, derde enzovoorts moet opstarten. Je begrijpt dat voor het installeren van een besturingssysteem (en dus ook voor Vista) de dvd-drive als eerste in de lijst moet staan. Vaak is dit al het geval, maar soms niet.

Bootvolgorde aanpassen in het BIOS
Staat de dvd-drive niet als eerste, dan moet je dit eerst aanpassen in het BIOS. Het BIOS staat voor Basic Input Output Systeem
en eigenlijk is dit het minibesturingssysteem als het echte besturingssysteem nog niet geladen is. Het BIOS heeft wat instructies voor de pc om te communiceren tussen het besturingssysteem en de hardware, en is dus belangrijk voor het opstarten van de pc. Het BIOS is te bereiken door tijdens het opstarten van de pc, aan het begin hiervan en nog voor een besturingssysteem geladen is, op een bepaalde toets te drukken. Deze toets verschilt van merk tot merk en van moederbord tot moederbord, er is geen toets die overal werkt, maar vaak is het de toets "Del(ete)" of een bepaalde F-toets (F2, F8, F10 bijvoorbeeld). Als je eenmaal in het BIOS aangekomen bent, moet je zoeken naar de boot sequence/bootvolgorde en dan de lijst zo veranderen, dat de dvd-drive als eerste item staat, dus boven de harde schijf van de pc. Dit doe je door met de pijltjestoetsen de dvd-drive te selecteren en dan op Enter te drukken. Dan ga je met de pijltjestoetsen omhoog en druk je weer op Enter.

Zorg dat de dvd-drive als eerste opstartitem ingesteld staat


Nu staat de dvd-drive bovenaan de lijst. Als dit gedaan is, moet je voor de optie "Save & Quit" of een vergelijkbare optie kiezen, waarmee je de wijzigingen opslaat en het BIOS verlaat.

Beginnen met de installatie...
We beginnen nu met de echte installatie. Doe de Vista-dvd in de dvd-drive en dan start je de pc opnieuw op en vervolgens wordt de pc opgestart van de Vista-dvd. Je ziet eerst dat alle gegevens van de dvd geladen worden en dan verschijnt het openingsscherm van de installatie-wizard. De eerste stappen zijn gemakkelijk te doorlopen, je hoeft alleen nog te kiezen voor de valuta, de systeemtijd en de toetsenbordinstellingen die door Vista gebruikt moeten worden. Hierna moet je de productcode invoeren en de licentieovereenkomst accepteren. Als dit gebeurd is, is het even opletten geblazen. In het volgende scherm moet je kiezen voor Aangepaste installatie. Je wilt namelijk zelf bepalen op welke partitie Vista geïnstalleerd moet worden. Dit moet je kiezen in de volgende stap, de belangrijkste stap van het hele proces. Je kunt hier als het nodig is ook nog partities vergroten, verwijderen of formatteren. Maar wij hebben al een lege partitie gemaakt dus het enige wat je hier hoeft te d oen is het aanklikken van de te kiezen partitie. Let goed op dat dit dus niet een partitie is waarop Windows XP is geïnstalleerd of een partitie waarop data is opgeslagen.

Selecteer hier de schijf / partitie waar Vista op geïnstalleerd moet worden

Klik op Volgende om door te gaan met de installatie. Vista wordt dan geïnstalleerd en je hoeft nu even niets meer te doen. Het installeren duurt ongeveer 25 tot 30 minuten op een gemiddeld systeem. Dan heeft Vista je medewerking weer nodig, je moet namelijk een gebruikersnaam en een wachtwoord kiezen. Vervolgens worden de stappen weer makkelijk, je moet instellen welke bureaubladachtergrond je wilt gebruiken, welke naam je aan de pc wilt geven, hoe je Windows Update wilt gebruiken (kies de eerste optie, deze is het veiligst) en je moet aangeven hoe laat het is en in welke tijdzone je je bevindt. Als Vista helemaal geïnstalleerd is, kun je de dvd uit de drive halen, en de pc opnieuw opstarten. Je zult nu bij het opstarten zien dat Windows Opstartbeheer (bij een Nederlandse versie van Vista) verschijnt en je een keuze hebt welk besturingssysteem je wilt starten: Oudere versie van Windows of Microsoft Windows Vista. Als je een Engelse Vista geïnstalleerd hebt staat er ' Earlier version of Windows '. Met die oudere versie (earlier version) bedoelen ze in dit geval natuurlijk gewoon Windows XP. Met de pijltjestoetsen kies je het besturingssysteem en met een druk op Enter wordt het gekozen besturingssysteem gestart.

Voortaan heb je bij het opstarten de keuze tussen Windows XP en Vista

Bootmenu aan eigen wensen aanpassen
Zoals gezegd kun je de naam/namen van de Windows-versie(s) wijzigen, evenals het aantal seconden voordat de geselecteerde keuze automatisch gestart wordt (de boot timeout) en je kunt ook kiezen welk besturingssysteem als default ingesteld staat. Dit besturingssysteem wordt namelijk na een bepaalde tijd vanzelf opgestart. Ook kun je kiezen in welke volgorde de besturingssystemen staan. Verder kun je nog een back-up van alle instellingen maken en als het nodig is weer terugdraaien. En ten slotte kun je ervoor kiezen om de oude Windows Bootloader weer te installeren, en dus de Vista Bootloader te verwijderen. Dit alles gaat met het gratis programma VistaBootPRO. De nieuwste versie, versie 3.3 , is kosteloos te downloaden van de site van VistaBootPro.
En klik je hier dan wordt de setup direct gedownload.

Het downloaden en installeren is een fluitje van een cent, en het starten gaat via een snelkoppeling op het bureaublad of via "Alle programma's" in het Menu Start. Wanneer je VistaBootPRO voor de eerste keer start, verschijnt er een schermpje met de boodschap dat het aan te raden is om voor je het programma gebruikt een back-up van de instellingen te maken. Je wordt dan ook naar het Backup/Restore Center gebracht. Hier kun je op Browse klikken om een locatie en naam voor je back-up te maken. Kies eerst een locatie en typ dan achter "Bestandsnaam" de naam die je back-up moet gaan krijgen. Klik ten slotte op Opslaan om het bestand op te slaan. Nu kun je, mocht dat een keer nodig zijn, je back-up terughalen. Dit gaat in hetzelfde onderdeel van VistaBootPRO, maar nu klik je op Open. Je navigeert naar je het back-upbestand en je kiest voor Openen om de back-up te openen. En als je dan op Restore klikt, worden de instellingen die in de back-up staan toegepast. Bij het onderdeel Adv anced Settings kun je nog verschillende instellingen aanpassen aan je Vista-installatie. Deze opties behandel ik hier niet. Als je op System Bootloader klikt kun je kiezen welke bootloader je wilt installeren (en daarmee de andere te deinstalleren). Verdere opties bij dit onderdeel worden niet besproken. En als je klikt op Online Support word je browser gestart en kom je bij het forum van PROnetworks, hier kun je eventueel een vraag stellen over de werking van VistaBootPRO.

Het belangrijkste op het eind: het aan eigen wensen aanpassen van het bootmenu. Dit gaat met het onderdeel "Manage OS Entries". Je ziet hier de twee besturingssystemen staan, en als je er een selecteert kun je instellingen wijzigen. Onder het kopje "OS Display Options" kun je aangeven welk besturingssysteem het "default OS" moet zijn (OS = Operating System = besturingssysteem), en kun je de naam van het geselecteerde OS wijzigen. Onder "OS Boot Options" kun je van het geselecteerde OS de driveletter veranderen als dat ooit nodig zou zijn, en kun je kiezen hoeveel seconden de "boot time-out" moet bedragen. Met de knoppen naast het witte vlak kun je het rijtje van besturingssystemen aanpassen, of een heel OS uit de lijst verwijderen, maar let op: je verwijdert alleen het besturingssysteem uit de lijst en niet het hele besturingssysteem zelf. Als je klaar bent klik je rechts onderaan op "Apply Updates" om de wijzigingen door te voeren.

In het onderdeel Manage OS Entries kun je het bootmenu naar hartelust aanpassen

En als je nu de pc opnieuw opstart, zul je de doorgevoerde verandering zien.

Zitten er nog nadelen aan zo'n dual-boot systeem?
Aan een dual-boot systeem zelf niet, maar in deze specifieke situatie is er iets wat niet goed werkt, en dat is Systeemherstel van Windows Vista. Als je namelijk wisselt van besturingssysteem dan worden de herstelpunten van Windows Vista verwijderd door de oudere versie van Windows. Dit is niet te omzeilen maar je kunt wel andere maatregelen nemen: maak regelmatig back-ups van bestanden en gegevens en als je een versie van Windows Vista hebt die het Back-upcentrum bevat is het aan te raden om die functie te gebruiken. Een uitleg over het gebruik van het Back-upcentrum is te vinden op deze pagina.